เมดูซ่า (Medusa) อมนุษย์ผมอสรพิษต้องสาปผู้แสนน่ากลัว ตำนานเทพเจ้ากรีก

            “เมดูซ่า” (Medusa) เป็นอมนุษย์ขนาดมหึมาที่มีเส้นผมเป็นอสรพิษในตำนานของเทพเจ้ากรีก มีความสามารถในการเปลี่ยนผู้คนให้กลายเป็นหินเพียงแค่ชำเลืองมอง มีเขี้ยว ตาโปร มีเขี้ยวตันเหมือนกับหมูป่า ลิ้นสองแฉก

 

ต้นกำเนิดของเมดูซ่า

            ตามตำนาน เมดูซ่าเป็นหนึ่งในเด็ก ๆ ที่มีรูปร่างเหมือนกับสัตว์ร้ายของเทพแห่งท้องทะเลอย่างพอร์ซี (Phorcys) และซีโต (Ceto) โดยมีคุณสมบัติพิเศษเหมือนกับพี่น้องของมันอย่างสตีโนกับยูริอาเล (Stheno และEuryale) ทำให้ทั้งสามได้รับฉายาว่ากอร์กอนส์ ซึ่งคำนี้โดยทั่วไปแล้วจะหมายถึง “มนุษย์มีปีกที่มีงูพิษบนหัวแทนเส้นผม”

            อย่างไรก็ตาม ดูเหมือนว่าเดิมที่เมดูซ่าจะไม่ได้มีลักษณะที่น่าเกลียดน่ากลัวเช่นนั้นในตอนแรกอ้างอิงจากบทกวีของพินดาร์ (Pindar) กวีชาวกรีกในศตวรรษที่ 5 ที่เคยกล่าวถึงความงดงามของเมดูซ่าและหากสืบค้นย้อนไปอีกจะพบผลงานกวีในลักษณะเดียวกันจากกวีชาวโรมันโอวิด (Ovid) ว่าเมื่อครั้งหนึ่งเมดูซ่าเคยเป็น “หญิงสาวผู้งดงาม” และเป็นนักบวชหญิงที่ได้รับการยกย่องของเทพีอาธีน่า เป็นผู้งดงามเพียงหนึ่งเดียวในวงศ์ตระกูลของตนเอง

            สิ่งที่ทำให้เหตุการณ์เลวร้ายลงคือความหลงใหลของเทพโพไซดอนที่มีต่อความงามของเมดูซ่า ถึงแม้ว่าเนื้อหางานภาษาละตินในส่วนหลังจากนี้จะค่อนข้างคลุมเครือ แต่ก็ยังเป็นการบอกเป็นนัยว่าโพไซดอนได้บังคับให้เธอร่วมหลับนอนด้วยในวิหารศักดิ์สิทธิ์แห่งเอธีน่า

            การกระทำดังกล่าวสำหรับเทพีแห่งสงครามของชาวกรีกแล้วถือว่าเป็นการดูหมิ่นเป็นอย่างมากและผลของความโกรธเกรี้ยวดังกล่าวคือการเปลี่ยนให้เมดูซ่ากลายเป็นสัตว์ประหลาดที่น่าเกลียดน่ากลัว

 

ตำนานที่น่าสนใจเกี่ยวกับเมดูซ่า

            เรื่องราวของเมดูซ่าที่โด่งดังมากที่สุดเกี่ยวกับการเดินทางของวีรบุรุษชาวกรีกเพอร์ซีอุส (Perseus) ที่ได้รับมอบหมายภารกิจมาจากราชาโพลีเด็คทีส (Polydectes) ให้ทำการกำจัดเมดูซ่า เขาได้เดินทางไปยังซ์เพดอนที่เต็มไปด้วยก้อนหินสถานที่ที่พี่น้องกอร์กอนอาศัยอยู่

            เขาได้รับความช่วยเหลือมากมายจากพระเจ้าที่ได้มอบอุปกรณ์วิเศษให้อย่างเช่น ดาบอดามันตินจากเทพซุส โล่แวววาวจากเทพีอาเธน่า รองเท้ามีปีกจากเฮอร์มิส หมวกล่องหนของฮาเดสและกระเป๋าวิเศษสำหรับใช้เก็บหัวของเมดูซ่าให้ปลอดภัยจากเทพเฮสเพอริเดส เพอร์ซีอุสใช้โล่ที่แวววาวมองสะท้อนภาพของเมดูซ่าที่กำลังหลับอยู่และย่องเข้าไปทำการตัดศีรษะได้สำเร็จ ตอนนั้นเองที่ม้ามีปีกในตำนานเพกาซัสได้กระโดดออกมาจากคอที่ถูกตัดของเมดูซ่า

            เมื่อพี่น้องกอร์กอนที่เหลือตื่นขึ้นมาจากเสียงร้องของเมดูซ่า สัตว์ประหลาดทั้งสองได้พยายามเข้าไปช่วยเหลือพี่น้องแต่ก็สายไปเสียแล้ว เพอร์ซีอุสสวมหมวกล่องหนและรองเท้ามีปีกหลบหนีออกไปเป็นที่เรียบร้อย ทิ้งให้พี่น้องกอร์กอนจมอยู่กับความทุกข์ในการสูญเสียพี่น้องไป

            ถึงแม้ว่าศีรษะของเมดูซ่าจะถูกตัดออกจากร่างแต่ดูเหมือนว่ามันยังคงทรงพลังเช่นเดิม เพราะในขณะที่เพอร์ซีอุสขี่ม้าเพกาซัสข้ามแอฟริกาตะวันตกเฉียงเหนือและต่อสู้กับไททัน เขาได้ใช้หัวของเมดูซ่าเปลี่ยนไททันให้กลายเป็นเทือกเขาแอตลาส (Atlas) ในปัจจุบัน

            ขณะที่กำลังบินอยู่เหนือประเทศลิเบียในปัจจุบัน เลือกของเมดูซ่าที่หยดลงมาบนพื้นในชั่วพริบตาก็กลายมาเป็นงูหลากหลายสายพันธุ์เลื้อยไปทั่วอย่างน่าอัศจรรย์! และเมื่อพิจารณาถึงความอันตรายจากหัวของเมดูซ่า ในที่สุดเขาก็มอบมันให้กับเทพีอาเธอน่าซึ่งต่อมาได้นำไปติดเอาไว้บนโล่ที่เรียกว่าอีจิสต์ (Aegis) บางตำนานแย้งว่าศีรษะของเมดูซ่าที่จริงแล้วถูกซุสนำไปฝังเอาไว้ ณ สถานที่ใดสักแห่งในตลาดของอาร์โกส (Marketplace of Argos)

 

เมดูซ่ากับข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์

            นักวิชาการหลายคนตีความตำนานบทนี้ว่าเป็นเรื่องราวกึ่งประวัติศาสตร์ที่บางส่วนอาจจะมีพื้นฐานมากเหตุการณ์ในอดีต ตลอดหลายศตวรรษที่ผ่านมามีการกล่าวอ้างถึงความจริงที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังเรื่องราวของเมดูซ่ากันอย่างมากมาย แต่ที่มีความโดดเด่นมากที่สุดคือที่กล่าวว่าตำนานของเมดูซ่าที่จริงแล้วมีแรงบันดาลใจมาจากเทพธิดางูแอฟริกันที่มีชื่อเดียวกันที่ภายในกระเป๋าเต็มไปด้วยงูพิษเป็น ๆ และหน้ากากกอร์กอนแบบดั้งเดิมทาสีแดง มีลิ้นยื่นออกมาพร้อมกับฟัน เขี้ยวและดวงตาที่จ้องมองอย่างน่าสยดสยอง

            นอกจากนี้ เทพธิดาแห่งงูองค์นี้ยังทำผลแบบเดรดล็อค และเมื่อชาวกรีกได้เห็นทรงผมจึงได้เรียกอย่างถูก ๆ ผิด ๆ ว่างูจนกระทั่งกลายมาเป็นตำนานที่มีความผิดเพี้ยนมาจนถึงปัจจุบัน...