ไอโจเรย์ (Ijirait) อมนุษย์กวางคาริบูที่หาตัวพบได้ยากในตำนานของชาวเอสกิโม

“ไอโจเรย์” (Ijirait) เป็นสิ่งมีชีวิตเหนือธรรมชาติที่อาศัยอยู่ในทางตอนเหนือของอาร์กติก มีลักษณะเป็นภูต ตามตำนานของชาวเอสกิโมเล่ากันว่าพวกมันสามารถแปลงร่างอยู่ในรูปลักษณ์ของกวางคาริบู หรือครึ่งมนุษย์ครึ่งกวางคาริบู และสัตว์อะไรก็ได้ตามที่ต้องการ แต่มักจะมีดวงตาสีแดงเสมอ พวกมันมักถูกอธิบายเอาไว้เป็นผู้ที่มีเกียรติและกล้าหาญ
การปรากฏตัวและพฤติกรรมของไอโจเรย์

พฤติกรรมของไอโจเรย์ในเรื่องเล่าขานค่อนข้างแตกต่างกัน บางเรื่องเล่าว่ามันให้การช่วยชีวิตนักเดินทางที่ต้องการความช่วยเหลืออย่างรวดเร็ว ในขณะที่บางเรื่องเล่าบอกว่ามันเป็นสัตว์ร้ายที่ขโมยเด็ก ๆ เอาไปซ่อนไว้ ณ สถานที่อันห่างไกลให้พ่อแม่ไม่สามารถหาตัวพบ แต่ถ้าหากเด็กคนใดสามารถโน้มน้าวให้ปล่อยตัวได้ มันก็จะมอบ “หินอินุกชุน” เพื่อให้นำทางเด็กเหล่านั้นกลับบ้าน
ไม่ว่าพฤติกรรมที่แท้จริงของไอโจเรย์จะเป็นอย่างไรก็ตาม แต่ดูเหมือนว่ามันจะพยายามอย่างมากที่จะไม่ให้มนุษย์พบเห็นและทำได้ดีด้วย เนื่องจากมันมีพลังเหนือธรรมชาติในการลบความทรงจำของผู้คนที่เคยพบเห็นมันได้อย่างง่ายดาย ส่วนใหญ่แล้วการพบเห็นมันจะเกิดขึ้นที่หางตาเพียงพริบตาเดียว เมื่อหันไปมองมันก็จะหายไปราวกับไม่เคยมีตัวตนอยู่
บ้านของไอโจเรย์เองก็ได้รับการปกป้องเอาไว้ด้วยเวทมนตร์ทำให้ยากต่อการพบเห็น ต่อให้เป็นนักผจญภัยผู้มากประสบการณ์เองก็ยังต้องสับสนในการค้นหาบ้านของพวกมัน
ต้นกำเนิดของไอโจเรย์

เรื่องราวของไอโจเรย์ที่มีชื่อเสียงที่สุด เกี่ยวกับหญิงสาวในเผ่าหนึ่งที่ปฏิเสธผู้ชายที่มาขอเป็นคู่ครองและประกาศว่าสุนัขที่เลี้ยงเอาไว้คือสามีของเธอ สิ่งนี้ทำให้ถูกขับออกจากเผ่าให้ไปอาศัยอยู่บนเกาะอย่างโดดเดี่ยว
เมื่ออาหารเหลือน้อย เธอก็จะให้สุนัขกลับไปหาพ่อเพื่อขออาหาร เวลาผ่านไปเธอก็ตั้งครรภ์และให้กำเนิดลูกสุนัขเก้าตัว ทำให้เธอยิ่งต้องการอาหารจากพ่อบ่อยมากกว่าปกติทำให้พ่อของเธอสงสัยจนมาตรวจสอบด้วยตัวเองว่าทำไมสุนัขจึงมาขออาหารบ่อยเหลือเกิน
หลังจากที่พบว่าหลานขอตัวเองเป็นลูกสุนัข เขาโกรธจัดมากจนเมื่อสุนัขมาขออาหารเขาก็ไม่ได้ให้อาหาร แต่ใส่หินก้อนใหญ่ในตะกร้าแทน เมื่อมันเดินทางกลับน้ำหนักของหินทำให้แผ่นน้ำแข็งแตกจนตกลงไปจมน้ำตายในที่สุด
ต่อมาเมื่อเธอทราบความจริงว่าเกิดอะไรขึ้น เธอได้บอกกับลูกหมาทั้งหมดว่าครั้งต่อไปที่เห็นตาของตัวเองให้ทำลายเรือคายัคของเขาเพื่อเป็นการล้างแค้นให้กับบิดา แต่ด้วยความหิวโหยในที่สุดเหล่าลูกหมาก็ต้องออกไปล่าหาอาหารด้วยตัวเอง
ลูกหมาสามตัวเปลี่ยนร่างกลายเป็นชาวเอสกิโมและถูกส่งไปทางใต้พร้อมกับธนู ลูกหมาสามตัวถูกเปลี่ยนให้กลายเป็นคนผิวขาวส่งไปทางเรือที่สร้างขึ้นมาจากรองเท้าพร้อมกับคำแนะนำให้เดินทางกลับมาในเรือลำที่ใหญ่มากและลูกหมาสามตัวสุดท้ายถูกเปลี่ยนเป็นไอโจเรย์ ขาเดินทางด้วยความว่องไว ส่วนรูปลักษณ์ที่แท้จริงจะไม่ปรากฎต่อสายตาของใครยกเว้นหมอผี
บางตำนานอ้างว่าไอโจเรย์อาศัยอยู่ในช่องว่างระหว่างโลกมนุษย์กับอีกโลกหลังความตาย อ้างอิงจากเรื่องราวของชาวเอสกิโมกลุ่มหนึ่งที่เดินทางขึ้นไปทางตอนเหนือมากเกินไปในขณะที่ทำการล่าสัตว์ทำให้ไปติดอยู่ระหว่างสองโลก ทำให้พวกเขากลายร่างเป็นไอโจเรย์ไปในที่สุด
การพบเห็นไอโจเรย์กับคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์

นักวิชาการเชื่อว่าปรากฏการณ์ที่ไม่สามารถอธิบายได้เมื่อพบเห็นไอโจเรย์ ที่จริงแล้วเกิดขึ้นจากก๊าซไฮโดรเจนซัลไฟด์ (H2S) ทำให้เกิดอาการประสาทหลอนจนทำให้เห็นบางสิ่งที่ไม่น่าเป็นไปได้ เช่น สถานที่สำคัญปรากฏขึ้นมาอย่างกะทันหันหรือเล็กกว่าที่เป็นอยู่ ซึ่งไม่น่าแปลกใจที่จะทำให้คนเชื่อว่าสิ่งที่เห็นเป็นปรากฏการณ์เหนือธรรมชาติหรือมือของวิญญาณ
ตำนานผีญี่ปุ่น คาเกวานิ (Kagewani) ฉลามกลืนกินเงา พร้อมนำความตายมาให้กับเจ้าของร่าง

