เหนียน (Nian) สัตว์ร้ายแห่งภัยพิบัติ ต้นกำเนิดของวัฒนธรรมการเชิดสิงโต แห่งประเทศจีน

“เหนียน” (Nian) หรือ” เหนียน โชว” (Nian Shou) เป็นสัตว์ประหลาดที่น่ากลัว มันมีลักษณะของสิงโต มีเขี้ยวที่น่ากลัว ที่ทำลายทุ่งนา พืชผล สัตว์หรือข่มขู่ผู้คน บางครั้งมันก็ฆ่ามนุษย์ทุกคนที่พบอย่างเหี้ยมโหด

 

การปรากฏตัวและพฤติกรรมของเหนียน

เชื่อกันว่าเหนียนอาศัยอยู่ที่ก้นทะเล แต่เมื่อถึงสิ้นปีทางจันทรคติเพื่อล่าสัตว์และจับมนัษย์กินเป็นอาหารเป็นประจำทุกปี ทำให้ทุกปีชาวบ้านจะพากันหนีไปซ่อนตัวบนภูเขาเพื่อหนีจากการคุกคามของมัน

 

ตำนานที่น่าสนใจของเหนียน

            ในปีหนึ่งมีชายชราผมสีเงินแต่งตัวเหมือนกับขอทานเข้ามาในเมืองขณะที่ชาวเมืองกำลังพากันเตรียมตัวเดินทางหนีไปยังภูเขาในช่วงก่อนสิ้นปี ทุกคนมัวแต่ยุ่งกับการรวบรวมอาหารและสิ่งของที่จำเป็น แต่ก็มีหญิงชราคนหนึ่งเชิญชายชราเข้าไปข้างในและเอื้อเฟื้ออาหารอุ่น ๆ พร้อมกับเล่าเรื่องราวของเหนียนให้ฟังและขอให้เขารีบหนีไปเหมือนกับคนอื่น ๆ แต่ชายชรากลับเงียบสงบอย่างน่าประหลาด พร้อมกับขออาศัยค้างคืนในเมือง โดยเขาอ้างว่าจะช่วยขับไล่เหนียนให้

            หญิงชราพยายามเกลี้ยกล่อมให้เขาหนีไปกับชาวบ้านคนอื่น ๆ แต่ชายชราปฏิเสธ เมื่อสัตว์ร้ายเข้ามาในเมืองก็ต้องประหลาดใจเพราะในบ้านหลังหนึ่งยังมีแสงไฟ เมื่อมันเข้าไปใกล้ก็พบว่าที่หน้าต่างทุกบานมีกระดาษสีแดงติดอยู่

            ทันใดนั้นเอง ชายชราก็ออกมาจากประตูสวมชุดสีแดงพร้อมกับหัวเราะเสียงดังทำให้เหนียนตกใจกลัวเพราะมันไม่รู้ว่าสิ่งที่เห็นคืออะไรเลยหนีกลับไปที่ทะเล เมื่อชาวเมืองกลับมาพวกเขาก็ต้องประหลาดใจว่าบ้านพวกเขาไม่ได้ถูกทำลายเหมือนกับทุกปี

            หญิงชรามั่นใจว่าจะต้องเป็นมือของชายชรา เธอเล่าให้ทุกคนฟังแล้วพากันไปยังบ้านของเธอว่าทำไมเขาถึงสามารถขับไล่สัตว์ร้ายไปได้ แต่กลับไม่พบร่องรอยของเขา พบเพียงกระดาษสีแดงติดเอาไว้ที่หน้าต่าง มีเทียนจำนวนมากถูกจุดทิ้งเอาไว้และควันจากการเผาไหม้ไม้ไผ่

            ชาวเมืองจึงสรุปว่า แสงสว่างจ้า สีแดงและเสียงของระเบิดเป็นสิ่งที่จะช่วยขับไล่สัตว์ประหลาดออกไปและยังคงใช้วิธีนี้ทำเป็นประทัดสีแดงเพื่อฉลองชัยชนะและขับไล่เหนียนไม่ให้เข้ามาทำร้ายผู้คนอีก

 

การป้องกันและขับไล่เหนียน

            จากตำนานเรื่องเล่าในข้างต้น ชาวจีนในสมัยก่อนจึงเชื่อว่าการใช้ประทัดและสีแดงสามารถช่วยขับไล่เหนียนได้ นอกจากนี้ ยังมีการสร้างแบบจำลองของเหนียนที่ทำจากไม้ไผ่ กระดาษและผ้า ภายในนั้นจะมีคนอยู่สองคนทำการเชิดแบบจำลอง หรือที่ในไทยรู้จักกันในชื่อของการ “เชิดสิงโต” เมื่อวันส่งท้ายปีเก่ามาถึงก็จะรอให้เหนียนปรากฏตัวแล้วส่งสัตว์ประหลาดจำลองออกมาพร้อมกับเสียงกลอง ฉาบ ฆ้องดังสนั่น ควบคู่ไปกับการจุดประทัดทำให้เหนียนตกใจหนีไป หลังจากนั้นความเชื่อดังกล่าวก็ได้ถูกนำมาประยุกต์ใช้ในงานมงคล งานฉลองต่าง ๆ กันมากขึ้น กลายเป็นวัฒนธรรมที่พบเห็นในชุมชนชาวจีนมาอย่างยาวนาน