จาตายุ (Jatayu) นกสวรรค์ผู้พิทักษ์ของเหล่าผู้ต้องการความช่วยเหลือ แห่งประเทศอินเดีย

            จาตายุ (Jatayu) เป็นสัตว์ประหลาดในตำนานของประเทศอินเดียและศรีลังกา ปรากฏตัวในมหากาพย์รามายณะของศาสนาฮินดูในฐานะของนกสวรรค์ มีรูปร่างเหมือนกับอีแร้ง ได้รับความเคารพในฐานะกึ่งเทพที่ได้รับพรจากสวรรค์ทำให้สามารถปรับขนาดของปีกได้ตามความปรารถนา มีความแข็งแกร่งอันน่าเกรงขามและโบยบินบนสำรวจท้องฟ้าในระยะทางไกล ๆ ได้อย่างน่าทึ่ง

 

ต้นกำนิดของจาตายุ

เชื่อกันว่าจาตายุมาจากวงศ์วานของพญาครุฑ เดิมทีจาตายุเป็นปราชญ์ผู้นับถืออรุณา (Aruna) ทำหน้าที่ขับรถม้าให้กับเทพแห่งดวงอาทิตย์และภรรยา เขาและพี่ชาย “สัมปาตี” (Sampati) ได้รับพลังอำนาจในการโบยบินและพากันออกสำรวจท้องฟ้าที่ดูเหมือนจะไร้ขอบเขต ทั้งสองแข่งกันบินให้สูงกว่าเดิมเสมอ

ในวันหนึ่ง พวกเขาพากันบินเข้าไปใกล้ดวงอาทิตย์มากขึ้นเรื่อย ๆ ด้วยจิตใจเต็มเปี่ยมไปด้วยความอยากรู้อยากเห็นของวัยเยาว์ ถึงชั่วขณะหนึ่งสัมปาตีได้ตระหนักถึงอันตรายจากการพยายามเข้าใกล้ดวงอาทิตย์มากจนไป เขาจึงทำการปกป้องน้องชายจากแสงของดวงอาทิตย์อันแรงกล้าด้วยการกางปีกกว้างออกเป็นเกราะกำบัง ปีกทั้งสองข้างถูกแสงแดดแผดเผาและตกลงสู่พื้นโลกสูญเสียความสามารถในการบินไปตลอดกาล จาตายุเสียใจอย่างสุดซึ้งกับเหตุการณ์ดังกล่าวและหลังจากนั้นเป็นต้นมาจาตายุก็ให้คำมั่นสัญญาว่าจะทำหน้าที่เป็นผู้พิทักษ์ต่อผู้ที่ต้องการความช่วยเหลือ

เมื่อเวลาผ่านไป จาตายุก็ได้เติบโตขึ้นทั้งในด้านพละกำลังและสติปัญญาจนกระทั่งมีชื่อเสียงว่าเป็นผู้ที่มีคุณธรรม มีความน่าเกรงขาม ในช่วงเวลานี้เองที่จาตายุจะได้เดินทางผ่านเมืองที่ปกครองโดยบิดาของพระรามแล้วเกิดความผูกพันอันลึกซึ้งขึ้น จาตายุได้ให้คำมั่นสัญญาว่าจะภักดีต่อราชาและเป็นพันธมิตรผู้พิทักษ์อย่างที่ไม่มีวันเปลี่ยนแปลง

 

ตำนานที่น่าสนใจของจาตายุ

จาตายุให้ความช่วยเหลือ “นางสีดา” จากเงื้อมมือของ “ทศกัณฐ์” ผู้ปกครองผู้ชั่วร้ายแห่งลังกา เมื่อจาตายุเห็นทศกัณฐ์ลักพาตัวพระนางสีดา มันพยายามอย่างกล้าหาญที่จะช่วยเธอให้พ้นจากเงื้อมมือของทศกัณฐ์ด้วยการต่อสู้อย่างดุดเดือดด้วยความกล้าหาญอย่างน่าทึ่ง แต่เนื่องจากจาตายุมีอายุมากแล้วทำให้เสียเปรียบแล้วได้รับบาดเจ็บสาหัสจากการถูกตัดปีกทั้งสองข้าง หลังจากนั้น “พระราม” และ “พระลักษณ์” ได้บังเอิญพบกับจาตายุในขณะที่ตามหานางสีดา จาตายุจึงได้บอกว่านางถูกนำตัวลงไปทางทิศใต้

            พระรามสัมผัสได้ถึงความตายที่กำลังใกล้เข้ามาของจาตายุจึงได้แผงศรลงใส่พื้นดินเรียกแม่น้ำศักดิ์สิทธิ์ทั้งเจ็ดสายที่เรียกว่าทีรธาประทานให้แก่จาตายุเพื่อช่วยให้หลุดพ้นจากวัฎจักรแห่งชีวิตละความตาย